Jogo Subterrâneo / Underground Game - Yer altı Oyunları

“Sophia, sırası gelmedi daha, bu durakta inmeyeceksin. İndiğinde mor hattı tercih et, mor... Aaahh... Adeta eski filmlerdeki kadınlara benziyorsun, bu da büyülüyor beni.”

''Jogo Subterrâneo / Underground Game'', Alfred Hitchcock'la Christophe Honoré'nin bir araya gelip ortaya çıkarabileceği bir film adeta. Filmde iletişim sorunu, saplantı, yalnızlık gibi olgular ele alınıyor. Enformasyon çağında yaşıyoruz, günün minimum iki saatini bilgisayar karşısında geçiriyoruz. Bazen karakterimizde olmayan özellikleri kullanarak sanal oyunlarda yeni karakterler yaratıyoruz (bknz. Ben X), bazen de bu yarattığımız karakterlerin sanallığı soyut da olsa bir gerçeklik kazanıyor ve bizi yalnızlıktan kurtarıyor (bknz. In Search of a Midnight Kiss). İşin bu sanal kısmını geçersek yine minimum iki saatimiz toplu taşıma araçlarında geçiyor. Bu zaman diliminde farkında ya da farkında olmadan etrafımızdakilerle iletişim halinde oluyoruz. Bazen birebir mimik, jest ve konuşmalarla; bazen de toplumsal kodlarla çevremizin farkındalığını kazanıyor ve biz de onların farkına varıyoruz. Sanal ağın yanında bu somut ulaşım ağı, insanın mail yerine mektup göndermesini andırıyor. Fakat bu ulaşım ağının mektup göndermeden bir farkı var; etkisini hiçbir zaman yitirmeyecek bir sonsuzlukta olması ve devamlı olması. Martin de bu durumun farkında olmalı ki; kendine her gün bir rota çiziyor. Sao Paolo'da yaşayan Martin her sabah uyandığında kendine bir rota belirliyor, bu rota her gün onun için ayrı bir kadın demek. Çünkü Martin yalnızlığını belirlediği rotaya ve kafasında canlandırdığı kimliğe uyan kadınlarla gidermeye çalışıyor. Karşısına birçok kadın çıksa da Ana adlı kadın onu çok etkiliyor ve bu iki kişinin arasında bir ilişki başlıyor. Martin ve Ana birbirlerini tanıdıkça Martin, gündelik rutin haline gelen oyununun kurallarını bozuyor, bu oyunun yavaşça etkisini yitirmeye başlamasıyla da Ana'nın sırları olduğunu keşfediyor. Bu anda iki karakterin yalnızlığı ve başlarındaki sorunları daha da artıyor.

''Jogo Subterrâneo / Underground Game'', Julio Cortazar'ın kısa hikâyesinden yönetmen Roberto Gervitz tarafından beyazperdeye uyarlanmış. Film, Sao Paolo'nun bilindik atmosferinden tamamen uzak bir sahneyle başlıyor. Filmin Sao Paolo'da geçtiği düşünüldüğünde, izleyen sıcak ve renkli bir atmosfere sahip mekânlar bekliyor. Fakat filmin Hitchcock filmlerini andıran karanlık bir atmosfere sahip olduğu düşünüldüğünde birbirine çok benzeyen, yüksek katlı apartmanlar, metro istasyonu, kalabalık şehir merkezi gibi mekânlar göze çarpıyor. Bu mekânlara piyanonun ağırlıklı olduğu Luiz Henrique Xavier imzalı müzikler eşlik ediyor. Müziğin katılmasıyla Christophe Honoré'nin romantizm, kara mizah ve dramı birleştirdiği filmler geliyor izleyenin aklına.

Film, iki ana karakter ve üç yan karakter üzerinden ilerliyor. Martin karakteri, akşamları bir barda piyanist olarak çalışıyor, gündüzleri ise tek yaptığı şey metroya binmek ve belirlediği rotayı tamamlamak. Filmde Martin'le ilgili herhangi bir kişisel bilgi verilmiyor; daha doğrusu hiçbir karakterle ilgili bilgi verilmiyor. İş sahibi, yetenekli ve yakışıklı olan Martin gibi birinin kadınlarla tanışmak için değişik bir yolu tercih etmesinin nedeni de bilinmeyen olarak kalıyor filmde. Bu karakterin saplantı haline gelen, oyun olarak nitelendirdiği, kadınlarla tanışma şekli biraz da Haneke filmlerindeki oyun metaforunu hatırlatıyor; tabii şiddet içermeyen haliyle.

Ana adlı karakterin mesleği filmin karakterler açısından tek kilit noktası olarak duruyor. Roberto Gervitz, karakter analizini karakterlerin hikâyesinden değil de; birbirleri ile iletişimleri üzerinden yapıyor. Bu noktada iletişime ve çevresel etkenlere dikkat çekiliyor. Ana karakteri filmin diğer temel karakteri. Ana, ilk başlarda gizemli, femme fatale bir duruşa sahip olsa da filmin ikinci yarısında daha sıradan ve çözülmesi kolay bir kimliğe bürünüyor. Bu da filmin gizemli havasının bir anda kaybolmasına yol açıyor. Filmin yan karakterleri Martin'in, her gün metroya binerek kendine birini aramasını oyun olarak niteleyip aktardığı görme engelli bir yazar ve metroda tesadüfen tanıştığı bir anne-kız. Filmde, Martin'in etrafı değişik karakterlerdeki ve de konumlardaki üç kadınla çevrili. Yan hikâyelerin ve karakterlerin de ağırlıklı olarak kurguya ve senaryoya dahil olmasıyla bu üç kadının şekillendirdiği birbirleri arasında belirgin farklılıklar taşımasa da üç ayrı Martin çıkıyor karşımıza ve film boyunca bu karakter kendini ve çevresindekileri anlamlandırmaya çalışarak bir bütün haline geliyor.

''Jogo Subterrâneo / Underground Game'', yönetmen Roberto Gervitz'e festivallerde ödüller kazandıran; gereksiz yere uzatılan sahnelerin olmadığı, müzikal öğenin bir oyuncu olarak kullanıldığı, içinde birçok türü barındıran bir kurguya ve senaryoya sahip olan ve bunu başarılı oyunculuklarla tamamlayan başarılı, akıllarda kalacak bir film olarak Brezilya Sineması'nda yerini alıyor.