Beat Generation
"Kimseye kendi kafa karışıklığımdan başka sunacak bir şeyim olmadı"
Jack Kerouac'ın çok bilinen romanı Yolda'dan yaptığım yukarıdaki alıntı bana kalırsa Beat kuşağının ruh halini tek cümlede özetliyor. Kendilerini burjuva toplumunun dışında gören 'çete'nin elebaşları arasında William H.Burroughs, Allen Ginsberg ve Kerouac'i sayabiliriz. Ginsberg şiirleriyle tanınırken Kerouac ve Burroughs sırasıyla On the Road ve Naked Lunch romanlarıyla edebiyat külliyatına isimlerini büyük harflerle kazımışlardır. Beat akımı rahat ve güvenli bir orta sınıf yaşantısından kaçarak kendilerini yollara vuran, macera ve heyecan peşinde koşan, herşeyi deneyen ve bıraktıkları eserlerle kendilerinden sonraki kuşakları derinden etkileyen bir yaşam biçimi yarattı. Ben bu yazıda Jack Kerouac ve William S.Burroughs üzerinde durmak istiyorum.
Kerouac'ı Burroughs'a tercih ettiğimi söyleyerek başlayabilirim. Sadece kitapları daha çok hoşuma gittiği için değil, hayata bakışı ve karakter özelliklerini daha çok takdir ettiğim için de. Kabaca yorumlarsak Kerouac temelde iyimser, insanları daha çok seven, neşeli bir karakter izlenimi verirken Burroughs daha karanlık, şüpheci ve melankolik bir kişi portresi çiziyor. Tabii burada karakter tahlili yapmak gibi bir niyetim yok, sadece okuduklarımın bana verdiği izlenim bu yönde. İki yazarı karşılaştırırken edebi açıdan birinin diğerinden daha değerli olduğunu da iddia etmek istemem. İkisinin de severek okuduğum kitapları var. Mesela Burroughs'un 'Junky' kitabını okuduğumda çok hoşuma gitmişti. Yaratılan atmosfer okuyucuyu çekiyor, içine girilmesi kolay ve zevkli bir okuma sunuyordu. Junky, yazarın eroinle tanışması ve 'bağımlı' hayatını gerçekçi biçimde anlatır. Kerouac da Burroughs da romanlarında kendi hayatlarını ilham kaynağı olarak kullanmışlardır. Town and the City ile Kerouac geniş bir Amerikan ailesinin tarihini anlatırken, ailenin erkek çocuklarında kendi çok katmanlı kişiliğini sergilemiş, her bir kardeşe kendisinin bir toplamı olduğu insanın karakter özelliklerini vermiştir. Oğlanlardan biri oradan oraya savrulan, maceraperest biriyken diğeri kitap kurdu, New York ve Boston'da entelektüel çevrelerde vakit geçiren bir Princeton öğrencisi, bir diğeri futbol takımının yıldızı olarak resmedilir. Dharma Bums, kitabın ana karakteri Ray Smith'in egzantrik arkadaşı Japhy ile dağ tırmanışlarını, Zen felsefesi tartışmalarını ve Beat'lerin olmazsa olmazı içki seanslarını anlatır. On the Road'da Sal Paradise, arkadaşı Dean Moriarty ile Amerika'yı katedişlerini; New York, Chicago ve San Francisco'da gittikleri caz kulüplerini anlatır. Kerouac hep 'ikinci adam'dır, anlatıcıdır. Onun asıl işi olan biteni kaydetmektir. Hiç bir zaman kendisini yüceltmez veya arkadaşlarını kıskanmaz, kazık yese bile dostlarına değer verir. Hikayeyi sürükleyen çoğu zaman da bu dostu veya arkadaşıdır. Belki de ona yazmak için ilham veren şeylerden bir tanesi arkadaşları olmuştur. Burroughs da Kerouac'ın kitaplarında yer bulur. Genellikle o ve çevresinden yaşça daha büyük olduğu için saygı gösterilen, biraz da Kerouac'ın yakın çevresinin dışında biridir Burroughs. Annesi tarafından önemli bir generalin akrabası olan, babası ve dedesinin başarılı bir şirket hatta holding sahibi olduğu Burroughs Harvard'da okur. (Kerouac de Columbia'ya gitmiştir.) Mezuniyetinden sonra ailesinden aldığı harçlıkla hayatını maddi sıkıntı yaşamadan geçirmiş, bu sayede edebiyat çalışmalarını sürdürebilmiştir. Ressamlığı da denemiştir. Burroughs'un deneysel bir yazar olarak nitelenmesini sağlayan özelliği, çizgi romanları veya roman dışı kaynakları 'cut-up' denen teknikle(biz buna basit Türkçede aşırma diyebiliriz) kitaplarına yedirmesi olmuştur. Naked Lunch bu tekniğini sergilediği en önemli romanıdır. Diğer kayda değer kitapları arasında Queer, The Cat Inside ve Ticket that Exploded sayılabilir. Günümüzde Burroughs postmodern edebiyatın temsilcilerinden biri olarak görülür.
Beat kuşağı Bob Dylan, yazarlar Hunter S.Thompson ve Richard Brautigan gibi son dönem sanatçılarını derinden etkiler. Dylan bir keresinde On the Road için 'hayatımı değiştirdi' ifadesini kullanır. Umarım bu yazıyla bu kuşağa ve temsil ettiklerine karşı bir merak uyandırmayı başarmışımdır. Hepinize iyi okumalar..
|
